عبد الحسين شهيدى صالحى
286
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
خزائن القرآن اثر سلطان القراء سيد محمود فرزند سيد محمود بن سيد مهدى بن عبد الفتاه علوى فاطمى حسنى حسينى حافظ قارى و از مفسران عصر قاجار . اين تفسير به فارسى و به شيوهء ادبى و با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمه اطهار ( ع ) نوشته شده است . در اين تفسير هر آيه به جنبهء ادبى و لغوى و قراآت و نحو آن توجه داشته است . مفسر ، آثار زيادى در فنون تفسير و تجويد از خود باقى گذاشته است . كه بعضى از آنها به چاپ رسيده است ؛ از جمله تجويد حل الجواهر به فارسى و تجويد جواهر القرآن به عربى و تجويد التحفة المحمدية كه همگى آنها به چاپ رسيده است . غنائم العارفين فى تفسير القرآن المبين : اثر شيخ محمد على يا ملا على برغانى قزوينى ( 1175 - 1269 ه ق ) است . وى فرزند شيخ ملا محمد ملائكة بن شيخ محمد تقى بن شيخ محمد جعفر بن شيخ محمد كاظم از علما و عرفاى شيعه و مفسران اماميه و از نوابغ علمى قرن سيزدهم هجرى مىباشد ، اين كتاب يكى از بزرگترين تفسيرهاى عرفانى شيعه از صدر اسلام تا عصر حاضر و به زبان عربى است . مؤلف نخست بهعنوان مدخل ، پيشگفتارى نگاشته است . سپس به تفسير سورهء مباركه حمد پرداخته و در روزهاى واپسين عمر خويش مجددا تصميم به اتمام اين اثر نفيس گرفته است . دريغا كه اجل به وى مهلت نداد تا قسمتى از سورهء مباركهء بقره به نهج تفصيل به تفسير بپردازد . سرانجام به هنگام سحر در روز يك شنبه دوازدهم ربيع الثانى سال 1269 ق وفات يافت . نسخهاى كه در دست است ، شامل ديباجه و يك مقدمه و سيزده فصل مىباشد . در فصل سيزدهم نامهاى اختصارى و رمزى منابع خود را به هنگام تفسير ياد مىكند . بعد به تفسير استعاذه پرداخته ، سپس خصوصيات سورة الفاتحه را ياد كرده است و بعد شروع به تفسير بسمله كرده و آنگاه به تفسير سورهء مباركهء الحمد مىپردازد .